Synopticiteit in de Bijbel

Gisteren was mijn dochtertje aan het rommelen in de bak met oud kladpapier. Ze jaagt er tegenwoordig nogal wat papier door en hoe verder ze raakt hoe ouder het papier dat ze terug opdiept. Zo zag ik dat ze een print vasthield van figuur zoals deze hieronder:

evang_multiplicated_verses_tisch_nbv_sc15_125dpi

Ik heb een verleden als bio-informaticus. In die hoedanigheid onderzocht ik destijds genoomsequenties (DNA) van plantjes. Daarbij werden visualisaties als hierboven gemaakt. Het enige verschil hier is dat het geen DNA sequenties betreft maar… de Bijbel! Allicht weten de meeste wel dat er vier canonieke Evangeliën zijn en dat drie daarvan veel gemeenschappelijk materiaal hebben. Mattheüs, Markus en Lukas worden vaak de synoptici genoemd: zij die samen zien. Bovenstaande figuur toont de ‘colineariteit’ tussen alle vier de Evangeliën. Dit werk dateert al van een zestal jaar geleden. Zo ver was mijn dochtertje –en haar broer – dus al teruggegaan in de papierbak. We zien direct dat Mattheüs, Markus en Lukas veel gemeen hebben. Johannes heeft heel wat meer ander materiaal maar toch zien we ook daar uiteraard nog gemeenschappelijke passages.
Echter blijft colineariteit in de Bijbel niet beperkt tot de Evangeliën. Ook de Wetboeken van Mozes vooraan in de Bijbel – Exodus, Leviticus, Numeri en Deuteronomium- hebben onderling veel materiaal gemeen. Dit zien we op onderstaande figuur.

wet_multiplicated_verses_bhs_nbv_sc15_64dpi

Deze observatie heeft aanleiding gegeven bij de bij meer Bijbel conservatieve christenen omstreden documentatie hypothese. Op woordniveau kan een alignering van Bijbelse verzen er als volgt uitzien:

>BHS.02O_Ex_20:8 Houd de sabbat in ere, het is een heilige dag.

>BHS.05O_Deut_5:12 “Neem de sabbat in acht, zoals de HEER, uw God, u heeft geboden; het is een heilige dag.”

Alignment based on Strongs numbers:

1 H2142 —– H853 H3117 H7676 H6942 —- —– —– —-   5

1 —– H8104 H853 H3117 H7676 H6942 H834 H6680 H3068 H430   9

4/5 = 80.00% words v1 are shared but not necessarily alignable

4/9 = 44.44% words v2 are shared but not necessarily alignable

4/5 = 80.00% words v1 aligned

4/9 = 44.44% words v2 aligned

4/4 = 100.00% aligned words are identical

Alignment of words:

1 zkvr —- `t yvm hsbt lqdsv —- — —- —– 5

1 —- smvr `t yvm hsbt lqdsv k`sr &vk yhvh `lhyk 9

14/18 = 77.78% characters v1 aligned

14/34 = 41.18% characters v2 aligned

14/14 = 100.00% aligned characters are identical

Score: 2732

Colineariteit blijft echter niet beperkt tot de Wetboeken en de Evangeliën. Op veel kleinere schaal weliswaar vinden we soms ook verrassende overeenkomsten. Onderstaande vond ik destijds tijdens een voorbereiding voor een kringstudie:

>BHS.31O_Ob_1:2 Ik maak van jou een onbeduidend volk, veracht door iedereen.

>BHS.24O_Jer_49:15 Dit zegt de HEER over Edom: Ik maak van jou een onbeduidend volk, veracht door iedereen.


Alignment of words:

lcb 1

1 hnh q+n nttyk bgvym bzvy 5

2 hnh q+n nttyk bgvym bzvy 6

 

>BHS.31O_Ob_1:3 Door je hoogmoed heb je je laten verleiden: hoog woon je, hoog in de rotskloven, daar heb je je huis gebouwd, en je denkt: Wie haalt mij naar beneden?

>BHS.24O_Jer_49:16 Door je hoogmoed heb je je laten verleiden, door je ongenaakbaarheid. Hoog woon je, hoog in de rotskloven, de hoogste bergtoppen houd je bezet. Maar al bouw je als een adelaar een hooggelegen nest, dan nog haal ik je neer — spreekt de HEER.

Alignment of words:

lcb 1

1 zdvn lbk hsy`k skny bxgvy -$lj —- mrvm 7

4 zdvn lbk —– skny bxgvy h$lj tpsy mrvm 10

>BHS.31O_Ob_1:4 Maar al vlieg je zo hoog als een adelaar, al bouw je je nest in de sterren, dan nog haal ik je neer — spreekt de HEER.

>BHS.24O_Jer_49:16 Door je hoogmoed heb je je laten verleiden, door je ongenaakbaarheid. Hoog woon je, hoog in de rotskloven, de hoogste bergtoppen houd je bezet. Maar al bouw je als een adelaar een hooggelegen nest, dan nog haal ik je neer — spreekt de HEER.

Alignment of words:

lcb 1

2 tgbyh knsr v`m byn kvkbym sym qnk msm `vrydk n`m yhvh 12

13 tgbyh knsr — — —— — qnk msm `vrydk n`m yhvh 19

>BHS.31O_Ob_1:5 Komen er dieven, rovers in de nacht — ze stelen alleen wat hun van pas komt. Maar Edom, jij bent leeggeroofd! En komen er druivenplukkers — niet alle trossen snijden ze af.

>BHS.24O_Jer_49:9 Als er druivenplukkers komen, snijden ze niet alle trossen af. Als er dieven komen in de nacht, stelen ze alleen wat hun van pas komt.

Alignment based on Strongs numbers:

Alignment of words:

lcb 1

1 `m gnbym b`v lk `m svddy -lylh `yk ndmyth hlv` ygnbv —— dym 12

8 `m gnbym — — — —– blylh — —— —- —– hsxytv dym 12

lcb 2

13 `m b&rym b`v lk hlv` ys`yrv j-llvt 19

1 `m b&rym b`v lk -l-` ys`-rv jvllvt 7

Hier zien we een vrij goede overeenkomst tussen Obadja 1:2-5 en Jeremia 49:15-16 en 9. Is de overeenkomst toevallig of is er toch meer aan de hand? Ook Wikipedia is de overeenkomst niet ontgaan:

“De inhoud van het boek Obadja vertoont een sterke gelijkenis met Jeremia 49.”

Allicht profeteerden Obadja en Jeremia in een zelfde tijd, vlak voor de verovering van het Koninkrijk Juda door de Babyloniërs. Of er de één leentje buur heeft gedaan bij een ander? Misschien. Best mogelijk dat bepaalde aanklachten meermaals in het openbaar op straten en pleinen omgeroepen werden en dat deze retoriek algauw gemeengoed werden en makkelijk overgenomen door een tweede profeet. Wie weet.
Tot zover deze korte blog over ‘Bijbel colineariteit’.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s